Tiểu đường kèm tăng huyết áp nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc tiểu đường và tăng huyết áp, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Trứng Gà
- Thịt Lợn
- Cà rốt≤ 200g/ngày
- Cà chua
- Đậu phụ≤ 200g/ngày
- Thịt Gà
- Lạc≤ 50g/ngày
- Rau sống≤ 300g/ngày
- Dưa chuột
- Tôm
- Nấm rơm
- Ức Gà
- Đậu phụ non≤ 300g/ngày
- Nấm hương
- Thịt Bò
- Dầu Ô liu
- Giá đỗ
- Yến mạch
- Nước cốt dừa≤ 50g/ngày
- Cá Chép
- Cá Trắm
- Nghệ tươi
- Súp lơ xanh≤ 300g/ngày
- Măng tươi
- Rau Bắp cải
- Cá Lóc
- Cá Hồi
- Rau Muống
- Rau Dền
- Rau Cải xanh
- Củ Cải trắng
- Hạt Vừng≤ 30g/ngày
- Rau Ngót
- Cá Diêu hồng
- Đậu que
- Quả Bầu≤ 400g/ngày
- Quả Bơ≤ 150g/ngày
- Rau Mùng tơi≤ 300g/ngày
- Hạt Chia
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp tiểu đường: Carb/Đường thấp, an toàn khi dùng lượng nhỏ (cần lưu ý Natri).
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri cực kỳ cao (5493mg/100g). Là nguy cơ chính gây tăng huyết áp.
Hợp tăng huyết áp: Natri rất thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (79.34g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp (5mg/100g), an toàn (cần lưu ý nếu dùng nước lèo mặn).
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cao (≈22g/100g) và được coi là tinh bột nhanh (GI cao).
Hợp tiểu đường: Carb bằng 0. Protein và chất béo thấp (nếu hớt mỡ).
Không hợp tăng huyết áp: Thường được nêm muối trong nấu ăn. Tuyệt đối không nêm muối khi dùng với người tăng huyết áp.
Hợp tăng huyết áp: Natri và Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Carbohydrate CỰC KỲ CAO (86.1g) và Hầu như không có chất xơ/protein/chất béo để làm chậm tốc độ hấp thu.
Hợp tăng huyết áp: Kali cực kỳ cao (628mg/100g) và Natri thấp. Tốt cho điều hòa huyết áp (nếu thận bình thường).
Không hợp tiểu đường: Đường tự nhiên và Tinh bột cực kỳ cao (tổng Carb ≈96.2g/100g khô).
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp, an toàn.
Không hợp tiểu đường: Chỉ số đường huyết (GI) cực cao (thường >90) do giàu tinh bột Amylopectin.
Hợp tăng huyết áp: Natri rất thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (80.13g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp (6mg/100g). An toàn (cần lưu ý nếu dùng nước lèo mặn).
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cao (≈12g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
Hợp tiểu đường: Carb/Đường thấp, an toàn về mặt đường huyết (cần lưu ý Natri).
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri cực kỳ cao (2000mg/100g). Nguy cơ chính gây tăng huyết áp.
Hợp tiểu đường: Carb thấp. Không ảnh hưởng đến đường huyết.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri rất cao (800mg/100g). Dễ gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
Hợp tăng huyết áp: Natri và Chất béo cực thấp. An toàn (trừ khi kết hợp với đường/gia vị mặn).
Không hợp tiểu đường: Tinh bột CỰC KỲ CAO và GI RẤT CAO. Gây tăng đường huyết đột ngột.
Hợp tăng huyết áp: Natri và Chất béo thấp. An toàn (trừ khi kết hợp với đường, mỡ bão hòa).
Không hợp tiểu đường: Carbohydrate CỰC CAO (82.3g) và GI RẤT CAO. Gây tăng đường huyết đột ngột.
Hợp tiểu đường: Protein cao, Carb bằng 0, chất béo tốt. Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao trong cá cơm khô, mắm. Tránh tuyệt đối loại chế biến mặn.
Hợp tiểu đường: Protein và chất béo tốt cao, Carb bằng 0. Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao khi đóng hộp. Cần chọn loại ít muối hoặc ăn cá tươi.
Hợp tăng huyết áp: Kali rất cao (530mg/100g) và Magie cao (213mg/100g) cùng Natri rất thấp.
Không hợp tiểu đường: Tinh bột cực kỳ cao (64.5g/100g) và Chất xơ rất thấp (1.3g/100g).
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Gạo lứt≤ 50g/ngày
- Khoai lang≤ 100g/ngày
- Dứa≤ 80g/ngày
- Đậu xanh≤ 50g/ngày
- Mộc nhĩ
- Bí đỏ≤ 100g/ngày
- Rau Cải ngọt
- Quả Chuối≤ 80g/ngày
- Bánh mì nguyên cám≤ 50g/ngày
- Nước Dừa≤ 150ml/ngày
- Thịt Ngan≤ 100g (thịt nạc)/ngày
- Thịt Vịt≤ 100g (thịt nạc)/ngày
- Sữa tươi nguyên kem không đường≤ 150ml/ngày
- Cần tây
- Chuối xanh≤ 100g/ngày
- Khoai tây≤ 100g/ngày
- Lòng trắng Trứng≤ 100g/ngày
- Bắp ngô
- Cá Ngừ
- Cùi Dừa≤ 50g/ngày
- Đậu đỏ≤ 50g/ngày
- Hến≤ 50g/ngày
- Mẻ chua
- Mề gà
- Pate gan≤ 30g/ngày
- Quả Xoài xanh≤ 80g/ngày
- Rau Cần nước
- Đậu Hà Lan≤ 50g/ngày
- Quả Dưa hấu≤ 100g/ngày
- Củ Sen≤ 100g/ngày
Nên tránh với cả hai bệnh
- ĐườngNên tránh
Đường nguyên chất gây tăng đường huyết đột ngột. Cần tránh tuyệt đối và chỉ dùng khi cấp cứu hạ đường huyết.
- Bánh mìNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (50.6g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bột chiênNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (76g/100g). Dễ gây tăng đường huyết đột ngột.
- Bột chiên xùNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (71.3g/100g) và có thêm Đường tinh luyện.
- Bánh trángNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (78.9g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Mì QuảngNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cao (30g/tô) từ sợi mì và có GI cao. Cần giảm lượng mì, tăng cường rau sống, và ăn Protein trước.
- BiaNên tránh
Cồn gây rối loạn chuyển hóa đường, có thể dẫn đến hạ đường huyết muộn (nếu đang dùng thuốc).
- Nước sốt Trứng muốiNên tránh
Calo và Chất béo cao làm tăng kháng insulin. Carb và Đường tinh luyện cao làm tăng đường huyết.
- Rượu GạoNên tránh
Rượu chưng cất gây hạ đường huyết nghiêm trọng. Cần tránh.
- Váng sữa không đườngNên tránh
Chất béo bão hòa cao. Tăng nguy cơ tim mạch và kháng insulin.
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Bò kho450–550 kcal/tô
- Canh rau ngót thịt băm120–150 kcal/tô
- Trứng luộc70–80 kcal/quả
- Mực nhồi thịt hấp200–250 kcal/con
- Cà tím kho tộ với Thịt heo300–400 kcal/phầnnấu nhạt
- Quả Cam45–50 kcal/100g
- Gỏi Cá ngừ tái chanh180–250 kcal/phầnnấu nhạt
- Thịt kho tàu450–500 kcal/phầnnấu nhạt
- Canh bí xanh nấu tôm150–200 kcal/tô
- Trứng kho thịt100–120 kcal/quảnấu nhạt
- Cá kho nghệ250–300 kcal/phầnnấu nhạt
- Quả Quýt40–45 kcal/100g
Câu hỏi thường gặp
Người vừa tiểu đường vừa tăng huyết áp nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, trứng gà, thịt lợn, cà rốt, cà chua, đậu phụ… (151 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho tiểu đường nhưng không hợp với tăng huyết áp (và ngược lại)?
Có 49 thực phẩm như vậy, ví dụ nước tương (hợp tiểu đường, không hợp tăng huyết áp); gạo tẻ (hợp tăng huyết áp, không hợp tiểu đường); bún (hợp tăng huyết áp, không hợp tiểu đường); nước hầm xương (hợp tiểu đường, không hợp tăng huyết áp). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.