Tiểu đường kèm gan nhiễm mỡ nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc tiểu đường và gan nhiễm mỡ, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Trứng Gà
- Cà rốt≤ 200g/ngày
- Cà chua
- Đậu phụ≤ 200g/ngày
- Thịt Gà
- Rau sống≤ 300g/ngày
- Dưa chuột
- Tôm
- Nấm rơm
- Ức Gà
- Đậu phụ non≤ 300g/ngày
- Nấm hương
- Dầu Ô liu
- Giá đỗ
- Yến mạch
- Nước cốt dừa≤ 50g/ngày
- Cá Chép
- Cá Trắm
- Nghệ tươi
- Súp lơ xanh≤ 300g/ngày
- Mộc nhĩ
- Măng tươi
- Rau Bắp cải
- Rau Cải ngọt
- Cá Lóc
- Cá Hồi
- Rau Muống
- Rau Dền
- Rau Cải xanh
- Củ Cải trắng
- Rau Ngót
- Cá Diêu hồng
- Đậu que
- Quả Bầu≤ 400g/ngày
- Quả Bơ≤ 150g/ngày
- Rau Mùng tơi≤ 300g/ngày
- Hạt Chia
- Rau Xà lách≤ 300g/ngày
- Thịt Dê
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp gan nhiễm mỡ: Các nghiên cứu cho thấy khổ qua có thể hỗ trợ giảm chất béo tích tụ trong gan.
Không hợp tiểu đường: Có tác dụng hạ đường huyết mạnh mẽ (nhờ các hợp chất như Charantin, Polypeptide-p).
Hợp gan nhiễm mỡ: Chất béo thấp. Choline cao (260mg) hỗ trợ chuyển hóa mỡ trong gan.
Không hợp tiểu đường: Cholesterol CỰC CAO (300mg) làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.
Hợp tiểu đường: Carb thấp. An toàn cho đường huyết (cần kiểm soát lượng dùng do Calo cao).
Không hợp gan nhiễm mỡ: Calo và chất béo cao. Cần dùng rất ít để tránh tăng cân và tích lũy mỡ gan.
Hợp tiểu đường: Carb và đường rất thấp. Rất tốt cho kiểm soát đường huyết (dùng lượng nhỏ).
Không hợp gan nhiễm mỡ: Lượng chất béo và calo cực kỳ cao. Không nên dùng quá nhiều.
Hợp gan nhiễm mỡ: Chất béo rất thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Tinh bột rất cao (45.5g/100g) và Đường cao. Có thể làm tăng đường huyết nhanh hơn các loại hạt khác.
Hợp tiểu đường: Protein cao, Carb bằng 0. Tốt cho ổn định đường huyết.
Không hợp gan nhiễm mỡ: Chất béo tổng và bão hòa cao. Cần hạn chế tối đa.
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Gạo lứt≤ 50g/ngày
- Thịt Lợn
- Lạc≤ 50g/ngày
- Khoai lang≤ 100g/ngày
- Nước hầm xương
- Thịt Bò
- Dứa≤ 80g/ngày
- Đậu xanh≤ 50g/ngày
- Bí đỏ≤ 100g/ngày
- Quả Chuối≤ 70g/ngày
- Bánh mì nguyên cám≤ 50g/ngày
- Nước Dừa≤ 150ml/ngày
- Hạt Vừng≤ 30g/ngày
- Giò lụa≤ 50g/ngày
- Sữa tươi nguyên kem không đường≤ 150ml/ngày
- Chuối xanh≤ 100g/ngày
- Khoai tây≤ 100g/ngày
- Rau Má≤ 150g/ngày
- Trứng Cút
- Bắp ngô
- Chân giò heo
- Cùi Dừa≤ 50g/ngày
- Đậu đỏ≤ 50g/ngày
- Mẻ chua
- Mề gà
- Pate gan
- Quả Xoài xanh≤ 80g/ngày
- Đậu Hà Lan≤ 50g/ngày
- Quả Dưa hấu≤ 100g/ngày
- Thịt Bò tái
Nên tránh với cả hai bệnh
- ĐườngNên tránh
Đường nguyên chất gây tăng đường huyết đột ngột. Cần tránh tuyệt đối và chỉ dùng khi cấp cứu hạ đường huyết.
- Gạo tẻNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (79.34g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
- BúnNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cao (≈22g/100g) và được coi là tinh bột nhanh (GI cao).
- MeNên tránh
Đường tự nhiên và Tinh bột cực kỳ cao (tổng Carb ≈96.2g/100g khô).
- Bánh mìNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (50.6g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bột chiênNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (76g/100g). Dễ gây tăng đường huyết đột ngột.
- Gạo nếpNên tránh
Chỉ số đường huyết (GI) cực cao (thường >90) do giàu tinh bột Amylopectin.
- Bột gạoNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (80.13g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bánh phởNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cao (≈12g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
- Bột chiên xùNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (71.3g/100g) và có thêm Đường tinh luyện.
- Bánh trángNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (78.9g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bột năngNên tránh
Tinh bột CỰC KỲ CAO và GI RẤT CAO. Gây tăng đường huyết đột ngột.
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Ức Gà Hấp Cải Thảo180–280 kcal/phần
- Cà pháo mắm tôm40–60 kcal/phần
- Canh bí xanh nấu tôm150–200 kcal/tô
- Trứng luộc70–80 kcal/quả
- Cá hấp gừng200–250 kcal/phần
- Quả Cam45–50 kcal/100g
- Gỏi Cá ngừ tái chanh180–250 kcal/phầnnấu nhạt
- Ức Gà Hấp Nấm Đông Cô180–280 kcal/phần
- Cà tím kho tộ với Thịt heo300–400 kcal/phầnnấu nhạt
- Canh cà chua trứng120–150 kcal/tô
- Đậu phụ kho nấm300–350 kcal/phần
- Nghêu hấp sả250–350 kcal/phần
Câu hỏi thường gặp
Người vừa tiểu đường vừa gan nhiễm mỡ nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, trứng gà, cà rốt, cà chua, đậu phụ, thịt gà… (173 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho tiểu đường nhưng không hợp với gan nhiễm mỡ (và ngược lại)?
Có 6 thực phẩm như vậy, ví dụ khổ qua (hợp gan nhiễm mỡ, không hợp tiểu đường); gan lợn (hợp gan nhiễm mỡ, không hợp tiểu đường); bơ thực vật (hợp tiểu đường, không hợp gan nhiễm mỡ); sốt mayonnaise (hợp tiểu đường, không hợp gan nhiễm mỡ). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.