Tiểu đường kèm béo phì nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc tiểu đường và béo phì, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Trứng Gà
- Cà rốt≤ 200g/ngày
- Cà chua
- Đậu phụ≤ 200g/ngày
- Thịt Gà
- Rau sống≤ 300g/ngày
- Dưa chuột
- Tôm
- Nấm rơm
- Ức Gà
- Đậu phụ non≤ 300g/ngày
- Nấm hương
- Giá đỗ
- Yến mạch
- Cá Chép
- Cá Trắm
- Nghệ tươi
- Súp lơ xanh≤ 300g/ngày
- Mộc nhĩ
- Măng tươi
- Rau Bắp cải
- Rau Cải ngọt
- Cá Lóc
- Cá Hồi
- Rau Muống
- Rau Dền
- Rau Cải xanh
- Củ Cải trắng
- Rau Ngót
- Cá Diêu hồng
- Đậu que
- Quả Bầu≤ 400g/ngày
- Rau Mùng tơi≤ 300g/ngày
- Hạt Chia
- Rau Xà lách≤ 300g/ngày
- Thịt Dê
- Cá Basa
- Cá Lăng
- Cá Rô
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp tiểu đường: Chất béo và Chất xơ cao, Carb ròng thấp (≈7.6g/100g). Có chỉ số đường huyết thấp, an toàn cho đường huyết.
Không hợp béo phì: Calo cực kỳ cao (567kcal/100g) và dễ ăn. Dễ dẫn đến vượt quá calo và tăng cân không kiểm soát.
Hợp tiểu đường: Chất xơ cao, Carb ròng thấp (≈11.7g/100g). Có chỉ số đường huyết thấp, an toàn cho đường huyết.
Không hợp béo phì: Calo cực kỳ cao (573kcal/100g) do hàm lượng chất béo cao. Dễ dẫn đến vượt quá calo.
Hợp béo phì: Rất ít calo (17kcal/100g) và giàu chất xơ (2.8g/100g), giúp giảm cân và no lâu.
Không hợp tiểu đường: Có tác dụng hạ đường huyết mạnh mẽ (nhờ các hợp chất như Charantin, Polypeptide-p).
Hợp tiểu đường: Carb ròng thấp (≈9.2g/100g), giàu chất xơ và chất béo, giúp đường huyết ổn định.
Không hợp béo phì: Calo cực kỳ cao (354kcal/100g) do giàu chất béo. Dễ dẫn đến tăng cân nếu không kiểm soát lượng ăn nghiêm ngặt.
Hợp tiểu đường: Carb thấp. An toàn cho đường huyết (cần kiểm soát lượng dùng do Calo cao).
Không hợp béo phì: Calo cực kỳ cao (717kcal/100g) do gần như 100% là chất béo. Dễ dẫn đến tăng cân nhanh.
Hợp tiểu đường: Carb và đường rất thấp. Rất tốt cho kiểm soát đường huyết (dùng lượng nhỏ).
Không hợp béo phì: Calo cực kỳ cao. Dễ gây tăng cân nếu không kiểm soát khẩu phần nghiêm ngặt.
Hợp tiểu đường: Carb ròng cực thấp (Net Carb ≈5.2g/100g) và giàu Chất xơ, Chất béo tốt.
Không hợp béo phì: Năng lượng cực kỳ cao (718kcal/100g) và Chất béo cao nhất. Cần giới hạn nghiêm ngặt (≈5-8 hạt/ngày) để tránh tăng cân không kiểm soát.
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Gạo lứt≤ 50g/ngày
- Thịt Lợn≤ 100g/ngày
- Khoai lang≤ 100g/ngày
- Nước hầm xương
- Thịt Bò
- Dầu Ô liu
- Nước cốt dừa≤ 30g/ngày
- Dứa≤ 80g/ngày
- Đậu xanh≤ 50g/ngày
- Bí đỏ≤ 100g/ngày
- Quả Chuối≤ 80g/ngày
- Bánh mì nguyên cám≤ 50g/ngày
- Nước Dừa≤ 150ml/ngày
- Quả Bơ≤ 75g/ngày
- Giò lụa≤ 50g/ngày
- Sữa tươi nguyên kem không đường≤ 150ml/ngày
- Cá Thu
- Chuối xanh≤ 100g/ngày
- Hạt Hạnh nhân≤ 30g/ngày
- Khoai tây≤ 100g/ngày
- Bắp ngô
- Chân giò heo≤ 100g/ngày
- Đậu đỏ≤ 50g/ngày
- Hạt Bí≤ 30g/ngày
- Mẻ chua
- Mề gà
- Pate gan≤ 50g/ngày
- Quả Xoài xanh≤ 80g/ngày
- Đậu Hà Lan≤ 50g/ngày
- Hạt Điều≤ 30g/ngày
Nên tránh với cả hai bệnh
- ĐườngNên tránh
Đường nguyên chất gây tăng đường huyết đột ngột. Cần tránh tuyệt đối và chỉ dùng khi cấp cứu hạ đường huyết.
- MeNên tránh
Đường tự nhiên và Tinh bột cực kỳ cao (tổng Carb ≈96.2g/100g khô).
- Bột chiênNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (76g/100g). Dễ gây tăng đường huyết đột ngột.
- Bột gạoNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (80.13g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bột chiên xùNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (71.3g/100g) và có thêm Đường tinh luyện.
- Bánh trángNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (78.9g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
- Bột năngNên tránh
Tinh bột CỰC KỲ CAO và GI RẤT CAO. Gây tăng đường huyết đột ngột.
- Mật OngNên tránh
Hàm lượng đường cực kỳ cao (82-85%). Gây tăng đường huyết nhanh.
- Bột nếpNên tránh
Carbohydrate CỰC CAO (82.3g) và GI RẤT CAO. Gây tăng đường huyết đột ngột.
- Ruột già lợnNên tránh
Chất béo bão hòa cao và Cholesterol cao làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch (biến chứng phổ biến của tiểu đường).
- Bột mìNên tránh
Tinh bột CỰC CAO. Thường có GI cao (dạng sản phẩm chế biến như bánh mì trắng, mì sợi).
- Hủ tiếuNên tránh
Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (79.34g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Ức Gà Hấp Cải Thảo180–280 kcal/phần
- Cà pháo mắm tôm40–60 kcal/phần
- Canh bí xanh nấu tôm150–200 kcal/tô
- Trứng luộc70–80 kcal/quả
- Cá hấp gừng200–250 kcal/phần
- Quả Cam45–50 kcal/100g
- Gỏi Cá ngừ tái chanh180–250 kcal/phầnnấu nhạt
- Ức Gà Hấp Nấm Đông Cô180–280 kcal/phần
- Cà tím kho tộ với Thịt heo300–400 kcal/phầnnấu nhạt
- Canh cà chua trứng120–150 kcal/tô
- Đậu phụ kho nấm300–350 kcal/phần
- Nghêu hấp sả250–350 kcal/phần
Câu hỏi thường gặp
Người vừa tiểu đường vừa béo phì nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, trứng gà, cà rốt, cà chua, đậu phụ, thịt gà… (159 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho tiểu đường nhưng không hợp với béo phì (và ngược lại)?
Có 7 thực phẩm như vậy, ví dụ lạc (hợp tiểu đường, không hợp béo phì); hạt vừng (hợp tiểu đường, không hợp béo phì); khổ qua (hợp béo phì, không hợp tiểu đường); cùi dừa (hợp tiểu đường, không hợp béo phì). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.