Tiểu đường kèm rối loạn mỡ máu nên ăn gì, kiêng gì?

Nhiều người mắc cùng lúc tiểu đường và rối loạn mỡ máu, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.

164hợp cả hai bệnh
58ăn được, nên hạn chế
34tốt bệnh này, hại bệnh kia
9nên tránh với cả hai

Thực phẩm hợp cả hai bệnh

Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.

Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia

Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.

Gạo tẻ
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo và Cholesterol thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (79.34g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
Bún
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo và Cholesterol thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cao (≈22g/100g) và được coi là tinh bột nhanh (GI cao).
Miến dong
Hợp rối loạn mỡ máu: Không chứa Cholesterol và Chất béo gần như bằng 0. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Carbohydrate CỰC KỲ CAO (86.1g) và Hầu như không có chất xơ/protein/chất béo để làm chậm tốc độ hấp thu.
Thịt Bò
Hợp tiểu đường: Protein cao, Carb bằng 0. Tốt cho ổn định đường huyết.
Không hợp rối loạn mỡ máu: Thịt bò (đặc biệt là loại có mỡ) chứa Chất béo bão hòa cao (5g/100g), làm tăng cholesterol LDL xấu.
Bánh mì
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (50.6g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
Gạo nếp
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Chỉ số đường huyết (GI) cực cao (thường >90) do giàu tinh bột Amylopectin.
Bột gạo
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (80.13g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
Bánh phở
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo và Cholesterol thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cao (≈12g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).
Bánh tráng
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (78.9g/100g) và là tinh bột tinh chế (GI cao).
Hạt Sen
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo tổng rất thấp và không chứa cholesterol, an toàn cho mỡ máu.
Không hợp tiểu đường: Tinh bột cực kỳ cao (64.5g/100g) và Chất xơ rất thấp (1.3g/100g).
Khổ qua
Hợp rối loạn mỡ máu: Giúp giảm cholesterol xấu.
Không hợp tiểu đường: Có tác dụng hạ đường huyết mạnh mẽ (nhờ các hợp chất như Charantin, Polypeptide-p).
Mực
Hợp tiểu đường: Carb thấp, Protein cao. An toàn cho đường huyết.
Không hợp rối loạn mỡ máu: Cholesterol cực kỳ cao (233mg/100g), chiếm phần lớn giới hạn hàng ngày.
Trứng Cút
Hợp tiểu đường: Protein cao, Carb bằng 0. Tốt cho ổn định đường huyết, nhưng cần lưu ý bệnh kèm theo (Rối loạn mỡ máu).
Không hợp rối loạn mỡ máu: Cholesterol cực kỳ cao (844mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt (tương đương 1-2 quả trứng gà lớn/ngày) với người có mỡ máu cao.
Chân giò heo
Hợp tiểu đường: Carb thấp. An toàn cho đường huyết (cần kiểm soát Chất béo).
Không hợp rối loạn mỡ máu: Giàu Chất béo bão hòa cao (6.2g/100g) và Cholesterol (82mg/100g).
Táo ta
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo rất thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Carb tổng cao (20.1g/100g), Đường trung bình (10.5g). Có thể làm tăng đường huyết.
Hủ tiếu
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo và Cholesterol thấp. An toàn.
Không hợp tiểu đường: Hàm lượng Tinh bột cực kỳ cao (79.34g/100g) và là tinh bột nhanh (GI cao).

Ăn được nhưng nên hạn chế

Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.

Nên tránh với cả hai bệnh

ĐườngNên tránh
Đường nguyên chất gây tăng đường huyết đột ngột. Cần tránh tuyệt đối và chỉ dùng khi cấp cứu hạ đường huyết.
Bột chiênNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (76g/100g). Dễ gây tăng đường huyết đột ngột.
Bột chiên xùNên tránh
Carbohydrates và Tinh bột cực kỳ cao (71.3g/100g) và có thêm Đường tinh luyện.
Ruột già lợnNên tránh
Chất béo bão hòa cao và Cholesterol cao làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch (biến chứng phổ biến của tiểu đường).
Gan lợnNên tránh
Cholesterol CỰC CAO (300mg) làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.
BiaNên tránh
Cồn gây rối loạn chuyển hóa đường, có thể dẫn đến hạ đường huyết muộn (nếu đang dùng thuốc).
Nước sốt Trứng muốiNên tránh
Calo và Chất béo cao làm tăng kháng insulin. Carb và Đường tinh luyện cao làm tăng đường huyết.
Rượu GạoNên tránh
Rượu chưng cất gây hạ đường huyết nghiêm trọng. Cần tránh.
Váng sữa không đườngNên tránh
Chất béo bão hòa cao. Tăng nguy cơ tim mạch và kháng insulin.

Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh

Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.

Câu hỏi thường gặp

Người vừa tiểu đường vừa rối loạn mỡ máu nên ăn gì?

Ưu tiên hành tây, cà rốt, cà chua, đậu phụ, thịt gà, lạc… (164 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.

Thực phẩm nào tốt cho tiểu đường nhưng không hợp với rối loạn mỡ máu (và ngược lại)?

Có 34 thực phẩm như vậy, ví dụ gạo tẻ (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tiểu đường); bún (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tiểu đường); miến dong (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tiểu đường); thịt bò (hợp tiểu đường, không hợp rối loạn mỡ máu). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.

Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?

Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.

Xem thêm

Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.