Tăng huyết áp kèm rối loạn mỡ máu nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Gạo lứt
- Gạo tẻ
- Cà rốt≤ 200g/ngày
- Cà chua
- Đậu phụ≤ 200g/ngày
- Thịt Gà
- Bún
- Lạc
- Rau sống≤ 300g/ngày
- Dưa chuột
- Khoai lang≤ 150g/ngày
- Nấm rơm
- Ức Gà
- Đậu phụ non≤ 300g/ngày
- Miến dong
- Nấm hương
- Dầu Ô liu
- Giá đỗ
- Yến mạch
- Dứa≤ 150g/ngày
- Đậu xanh
- Cá Chép
- Cá Trắm
- Nghệ tươi
- Súp lơ xanh≤ 200g/ngày
- Gạo nếp
- Măng tươi
- Bí đỏ≤ 200g/ngày
- Bột gạo
- Rau Bắp cải
- Cá Lóc
- Quả Chuối
- Bánh phở
- Cá Hồi
- Rau Muống≤ 300g/ngày
- Rau Dền
- Nước Dừa≤ 300ml/ngày
- Rau Cải xanh
- Củ Cải trắng
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo và cholesterol thấp. An toàn.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri cực kỳ cao (5493mg/100g). Là nguy cơ chính gây tăng huyết áp.
Hợp tăng huyết áp: An toàn. Natri vừa phải.
Không hợp rối loạn mỡ máu: Thịt bò (đặc biệt là loại có mỡ) chứa Chất béo bão hòa cao (5g/100g), làm tăng cholesterol LDL xấu.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao (681mg/100g). Gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo thấp. An toàn.
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao (480mg/100g) do thường có muối trong thành phần.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo rất thấp. An toàn.
Không hợp tăng huyết áp: NATRI CỰC KỲ CỰC KỲ CAO (25-35g/100g). Cần kiểm soát nghiêm ngặt và hạn chế tối đa.
Hợp rối loạn mỡ máu: Omega-3 cực kỳ cao, giúp giảm triglyceride. Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao trong cá cơm khô, mắm. Tránh tuyệt đối loại chế biến mặn.
Hợp rối loạn mỡ máu: Omega-3 cực kỳ cao, giúp giảm triglyceride và cải thiện mỡ máu.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao khi đóng hộp. Cần chọn loại ít muối hoặc ăn cá tươi.
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp (44mg/100g). An toàn (cần lưu ý nếu dùng nước mắm/muối kèm).
Không hợp rối loạn mỡ máu: Cholesterol cực kỳ cao (233mg/100g), chiếm phần lớn giới hạn hàng ngày.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất xơ hòa tan giúp giảm cholesterol LDL. Không chất béo bão hòa.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri rất cao (tự nhiên từ nước biển và thêm vào).
Hợp rối loạn mỡ máu: Rất tốt (ít béo, giàu chất xơ).
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao (700mg/100g). Dễ làm tăng huyết áp và tăng gánh nặng tim.
Hợp rối loạn mỡ máu: Chất béo bằng 0. Chất xơ giúp giảm hấp thu Cholesterol.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri CỰC CAO (250-500mg/100g) do ngâm muối. Cần rửa/xả nước thật kỹ và HẠN CHẾ để kiểm soát huyết áp.
Hợp tăng huyết áp: An toàn, Natri vừa phải. Nên ăn trứng luộc/hấp.
Không hợp rối loạn mỡ máu: Cholesterol cực kỳ cao (844mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt (tương đương 1-2 quả trứng gà lớn/ngày) với người có mỡ máu cao.
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp (72mg/100g). An toàn (cần loại bỏ mỡ và da).
Không hợp rối loạn mỡ máu: Giàu Chất béo bão hòa cao (6.2g/100g) và Cholesterol (82mg/100g).
Hợp rối loạn mỡ máu: Chọn loại ít béo/không béo để tối ưu. Cholesterol thấp hơn phô mai cứng.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri rất cao (300-400mg/100g). Cần chọn loại ít Natri (Low-sodium) hoặc không muối để sử dụng.
Hợp rối loạn mỡ máu: Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao (308mg/100g). Gây tăng huyết áp.
Hợp rối loạn mỡ máu: Giàu Omega-3 (DHA/EPA), giúp giảm Triglyceride. Rất tốt cho mỡ máu.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao ($sim 350-500$mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt và chọn loại 'Ít Natri' (Low-sodium) hoặc rửa qua nước trước khi ăn.
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Trứng Gà≤ 1quả/ngày/ngày
- Thịt Lợn≤ 100g/ngày
- Tôm≤ 100g/ngày
- Nước cốt dừa
- Mộc nhĩ
- Rau Cải ngọt
- Bánh mì nguyên cám≤ 75g/ngày
- Sữa tươi nguyên kem không đường
- Bột năng
- Cần tây
- Mật Ong
- Bột nếp
- Lòng trắng Trứng≤ 100g/ngày
- Cá Ngừ
- Cùi Dừa≤ 50g/ngày
- Hến≤ 50g/ngày
- Bột mì
- Hủ tiếu≤ 100g/ngày
- Lươn
- Rau Cần nước
- Cua đồng≤ 100g/ngày
- Thịt Bò tái
- Tiết Lợn
- Rau Cải thìa
- Bột Whey Protein≤ 40g/ngày
- Quả Sầu riêng≤ 100g/ngày
- Thịt Bò nướng
- Hạt Dưa gang
- Hạt Dưa hấu
Nên tránh với cả hai bệnh
- Nước mắmNên tránh
Natri cực kỳ cao (7851mg/100g, tương đương ≈20g muối/100ml).
- ĐườngNên tránh
Tiêu thụ đường cao có liên quan mật thiết đến tăng huyết áp.
- Mỡ nướcNên tránh
Chất béo bão hòa và Cholesterol cao có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và xơ vữa.
- Bột chiênNên tránh
Thường có Natri cao (450mg/100g). Cần hạn chế.
- Bột chiên xùNên tránh
Natri cực kỳ cao (700mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt.
- Bơ thực vậtNên tránh
Natri cực kỳ cao (900mg/100g). Gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
- Quả BưởiNên tránh
Tốt cho huyết áp nhưng cần TƯƠNG TÁC THUỐC nếu đang dùng thuốc hạ huyết áp (như Nifedipine, Losartan...).
- Tôm khôNên tránh
Natri cực kỳ cao (2203mg/100g). Chỉ cần ăn 10g đã đủ Natri cho cả ngày của người THA.
- BiaNên tránh
Uống bia (cồn) thường xuyên làm tăng huyết áp. Chỉ nên dùng lượng rất nhỏ (1 lon/ngày) hoặc kiêng.
- Nước sốt Trứng muốiNên tránh
Natri cực kỳ cao (800mg/100g). Gây tăng huyết áp và tăng gánh nặng tim.
- Lạp xưởngNên tránh
Hàm lượng Natri rất cao (879mg/100g). Gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
- Rượu GạoNên tránh
Gây tăng huyết áp. Cần tránh.
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Bún cá400–500 kcal/tô
- Cơm trắng300–350 kcal/bát
- Thịt kho tiêu350–400 kcal/phầnnấu nhạt
- Trứng kho thịt100–120 kcal/quảnấu nhạt
- Cá kho nghệ250–300 kcal/phầnnấu nhạt
- Bánh xèo400–500 kcal/cáinấu nhạt
- Gỏi gà350–450 kcal/đĩanấu nhạt
- Cà tím nướng mỡ hành180–250 kcal/phầnnấu nhạt
- Xoài chín60–70 kcal/100g
- Lẩu cá kèo lá giang350–450 kcal/phần
- Phở Trộn Thịt Bò (Thịt bò nướng)450–600 kcal/tô/bátnấu nhạt
- Cơm gà Hội An500–600 kcal/đĩa
Câu hỏi thường gặp
Người vừa tăng huyết áp vừa rối loạn mỡ máu nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, gạo lứt, gạo tẻ, cà rốt, cà chua, đậu phụ… (197 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho tăng huyết áp nhưng không hợp với rối loạn mỡ máu (và ngược lại)?
Có 26 thực phẩm như vậy, ví dụ nước tương (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tăng huyết áp); thịt bò (hợp tăng huyết áp, không hợp rối loạn mỡ máu); bánh mì (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tăng huyết áp); bánh tráng (hợp rối loạn mỡ máu, không hợp tăng huyết áp). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.