Tăng huyết áp kèm bệnh mạch vành nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc tăng huyết áp và bệnh mạch vành, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Gạo lứt
- Gạo tẻ
- Cà rốt≤ 200g/ngày
- Cà chua
- Đậu phụ≤ 200g/ngày
- Thịt Gà
- Bún
- Lạc
- Rau sống≤ 300g/ngày
- Dưa chuột
- Tôm
- Khoai lang≤ 150g/ngày
- Nấm rơm
- Ức Gà
- Đậu phụ non≤ 300g/ngày
- Miến dong
- Nấm hương
- Dầu Ô liu
- Giá đỗ
- Yến mạch
- Dứa≤ 150g/ngày
- Đậu xanh
- Cá Chép
- Cá Trắm
- Nghệ tươi
- Súp lơ xanh≤ 200g/ngày
- Gạo nếp
- Măng tươi
- Bí đỏ≤ 200g/ngày
- Bột gạo
- Rau Bắp cải
- Cá Lóc
- Quả Chuối
- Bánh phở
- Cá Hồi
- Rau Muống≤ 300g/ngày
- Rau Dền
- Nước Dừa≤ 300ml/ngày
- Rau Cải xanh
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp tăng huyết áp: An toàn. Natri vừa phải.
Không hợp bệnh mạch vành: Tương tự Xơ vữa động mạch.
Hợp bệnh mạch vành: Omega-3 cực kỳ cao. Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri cực kỳ cao trong cá cơm khô, mắm. Tránh tuyệt đối loại chế biến mặn.
Hợp bệnh mạch vành: Omega-3 cực kỳ cao. Rất tốt.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao khi đóng hộp. Cần chọn loại ít muối hoặc ăn cá tươi.
Hợp bệnh mạch vành: Cần kiểm soát Natri.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri rất cao (tự nhiên từ nước biển và thêm vào).
Hợp tăng huyết áp: An toàn, Natri vừa phải. Nên ăn trứng luộc/hấp.
Không hợp bệnh mạch vành: Chất béo bão hòa và Cholesterol cao. Nên hạn chế 4 quả/ngày (tương đương 1 quả trứng gà lớn).
Hợp tăng huyết áp: Natri thấp (72mg/100g). An toàn (cần loại bỏ mỡ và da).
Không hợp bệnh mạch vành: Chất béo bão hòa và Cholesterol cao. Cần tránh.
Hợp bệnh mạch vành: An toàn nếu chọn loại ít béo.
Không hợp tăng huyết áp: Hàm lượng Natri rất cao (300-400mg/100g). Cần chọn loại ít Natri (Low-sodium) hoặc không muối để sử dụng.
Hợp bệnh mạch vành: Omega-3 có lợi cho chức năng tim mạch. Cần kiểm soát Natri.
Không hợp tăng huyết áp: Natri rất cao ($sim 350-500$mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt và chọn loại 'Ít Natri' (Low-sodium) hoặc rửa qua nước trước khi ăn.
Hợp tăng huyết áp: An toàn, Natri vừa phải. Nên ăn trứng luộc/hấp.
Không hợp bệnh mạch vành: Chất béo bão hòa và Cholesterol cao. Nên hạn chế 1 quả/tuần.
Hợp bệnh mạch vành: Giàu Omega-3, ít chất béo bão hòa. Tốt cho tim mạch (cần kiểm soát Natri).
Không hợp tăng huyết áp: Natri cao (395mg/100g). Dễ gây tăng huyết áp.
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Trứng Gà
- Thịt Lợn
- Nước cốt dừa
- Mộc nhĩ
- Rau Cải ngọt
- Bánh mì nguyên cám≤ 75g/ngày
- Sữa tươi nguyên kem không đường
- Bột năng
- Cần tây
- Mật Ong
- Bột nếp
- Lòng trắng Trứng≤ 100g/ngày
- Mực≤ 100g/ngày
- Cá Ngừ
- Cùi Dừa≤ 50g/ngày
- Hến≤ 50g/ngày
- Bột mì
- Hủ tiếu≤ 100g/ngày
- Lươn
- Rau Cần nước
- Cua đồng
- Thịt Bò tái
- Tiết Lợn
- Rau Cải thìa
- Bột Whey Protein≤ 40g/ngày
- Quả Sầu riêng≤ 100g/ngày
- Thịt Bò nướng
- Hạt Dưa gang
- Hạt Dưa hấu
Nên tránh với cả hai bệnh
- Muối biểnNên tránh
Natri cực kỳ cao. Gây tăng huyết áp.
- Nước mắmNên tránh
Natri cực kỳ cao (7851mg/100g, tương đương ≈20g muối/100ml).
- ĐườngNên tránh
Tiêu thụ đường cao có liên quan mật thiết đến tăng huyết áp.
- Nước tươngNên tránh
Hàm lượng Natri cực kỳ cao (5493mg/100g). Là nguy cơ chính gây tăng huyết áp.
- Mỡ nướcNên tránh
Chất béo bão hòa và Cholesterol cao có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và xơ vữa.
- Bánh mìNên tránh
Natri cực kỳ cao (681mg/100g). Gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
- Bột chiênNên tránh
Thường có Natri cao (450mg/100g). Cần hạn chế.
- Bột chiên xùNên tránh
Natri cực kỳ cao (700mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt.
- Bánh trángNên tránh
Natri cực kỳ cao (480mg/100g) do thường có muối trong thành phần.
- Mắm tômNên tránh
Hàm lượng Natri cực kỳ cao (2000mg/100g). Nguy cơ chính gây tăng huyết áp.
- Giò lụaNên tránh
Hàm lượng Natri rất cao (800mg/100g). Dễ gây tăng huyết áp nghiêm trọng.
- Gia vịNên tránh
NATRI CỰC KỲ CỰC KỲ CAO (25-35g/100g). Cần kiểm soát nghiêm ngặt và hạn chế tối đa.
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Bún cá400–500 kcal/tô
- Cơm trắng300–350 kcal/bát
- Thịt kho tiêu350–400 kcal/phầnnấu nhạt
- Rau muống luộc30–40 kcal/đĩanấu nhạt
- Canh bí xanh nấu tôm150–200 kcal/tô
- Trứng kho thịt100–120 kcal/quảnấu nhạt
- Cá kho nghệ250–300 kcal/phầnnấu nhạt
- Bánh xèo400–500 kcal/cáinấu nhạt
- Gỏi gà350–450 kcal/đĩanấu nhạt
- Xoài chín60–70 kcal/100g
- Bún tôm450–550 kcal/tô
- Cơm gà Hội An500–600 kcal/đĩa
Câu hỏi thường gặp
Người vừa tăng huyết áp vừa bệnh mạch vành nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, gạo lứt, gạo tẻ, cà rốt, cà chua, đậu phụ… (198 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho tăng huyết áp nhưng không hợp với bệnh mạch vành (và ngược lại)?
Có 10 thực phẩm như vậy, ví dụ thịt bò (hợp tăng huyết áp, không hợp bệnh mạch vành); cá cơm (hợp bệnh mạch vành, không hợp tăng huyết áp); cá mòi (hợp bệnh mạch vành, không hợp tăng huyết áp); rong biển khô (hợp bệnh mạch vành, không hợp tăng huyết áp). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên bệnh đang kiểm soát kém hơn hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn, và chọn thực phẩm hợp cả hai làm nền bữa ăn. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn riêng.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.