Gút kèm suy thận nên ăn gì, kiêng gì?
Nhiều người mắc cùng lúc gút và suy thận, trong khi lời khuyên ăn uống cho từng bệnh đôi khi trái ngược nhau. Trang này đối chiếu đánh giá của từng thực phẩm với cả hai bệnh, để bạn biết món nào ăn yên tâm, món nào cần cân nhắc.
Khi có suy thận, các hạn chế ăn uống của bệnh này (kali, phốt pho, muối, nước, đạm…) thường được ưu tiên và phải theo xét nghiệm, chỉ định của bác sĩ. Danh sách dưới đây chỉ để tham khảo.
Thực phẩm hợp cả hai bệnh
Được đánh giá “nên ăn” với cả hai bệnh; có thể làm nền cho bữa ăn hằng ngày.
- Hành tây
- Gạo tẻ
- Bún
- Dưa chuột
- Đậu phụ non
- Miến dong
- Dầu Ô liu
- Giá đỗ
- Nước cốt dừa
- Dứa
- Nghệ tươi
- Gạo nếp
- Bột gạo
- Rau Bắp cải
- Bánh phở
- Đậu que
- Quả Bầu
- Bí xanh
- Bột năng
- Bột nếp
- Khổ qua
- Quả Táo tây
- Ớt chuông
- Giấm Gạo
- Mẻ chua
- Sữa hạt Hạnh nhân không đường
- Táo ta
- Bột mì
- Hủ tiếu
- Quả Xoài xanh
- Bơ thực vật
- Cà tím≤ 300g/ngày
- Củ Đậu
- Quả Dưa hấu
- Quả Đu đủ
- Quả Bưởi
- Quả Dưa bở
- Quả Lê
- Rau mầm
- Dâu tây
Tốt cho bệnh này, không hợp bệnh kia
Đây là phần dễ sai nhất khi tự tìm lời khuyên cho từng bệnh riêng lẻ. Với các thực phẩm này nên ăn ít, hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai.
Hợp gút: An toàn.
Không hợp suy thận: Natri cực kỳ cao. Gây giữ nước và làm tăng huyết áp, là gánh nặng cho thận đã suy yếu.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Hàm lượng Natri cực kỳ cao (5493mg/100g), Kali cao (435mg/100g) và Phốt pho cao (150mg/100g).
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Kali rất cao (554mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt, chỉ dùng như gia vị, không ăn lượng lớn.
Hợp gút: Purin thấp. An toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Kali cực kỳ cao (1329mg/100g khô) và Phốt pho cao. Cần hạn chế nghiêm ngặt.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn.
Không hợp suy thận: Giàu Kali (401mg/100g) và Phốt pho (153mg/100g). Cần kiểm soát lượng dùng nghiêm ngặt, chỉ nên dùng lượng nhỏ làm gia vị, hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ.
Hợp gút: Purin thấp (23-37mg/100g), an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Kali rất cao (705mg/100g), Phốt pho cao (376mg/100g) và Protein cao.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Hàm lượng Kali cao (337mg/100g). Vượt ngưỡng an toàn cho bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối.
Hợp gút: Purin thấp. An toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Kali cực kỳ cao (1246mg/100g) và Phốt pho rất cao (367mg/100g).
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Kali cực kỳ cao (628mg/100g). Gây nguy hiểm với người suy thận giai đoạn cuối.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Protein, Kali, Phốt pho ở mức vừa. Natri cực kỳ cao.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Giàu Kali (340mg/100g), cần luộc kỹ trước khi ăn (double boiling) và kiểm soát nghiêm ngặt theo chỉ định bác sĩ.
Hợp gút: Purin thấp (20mg). Vitamin C vừa phải.
Không hợp suy thận: Kali rất cao (358mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt hoặc tránh hoàn toàn nếu chức năng thận bị suy giảm nặng, để tránh tăng Kali máu nguy hiểm.
Hợp gút: Purin thấp (thực vật). An toàn.
Không hợp suy thận: Kali và Phốt pho cao do là ngũ cốc nguyên hạt. Cần hạn chế nghiêm ngặt và chỉ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ (đặc biệt ở giai đoạn cuối).
Hợp gút: Purin thấp, an toàn tuyệt đối.
Không hợp suy thận: Hàm lượng Kali rất cao (489mg/100g). Vượt ngưỡng an toàn cho bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối.
Hợp gút: Purin thấp, an toàn.
Không hợp suy thận: Kali rất cao (450mg/100g). Cần hạn chế nghiêm ngặt và hỏi ý kiến bác sĩ (nên chần nước nóng trước khi nấu).
Hợp gút: An toàn (Purin rất thấp).
Không hợp suy thận: Natri cực kỳ cao. Gây giữ nước và tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho thận.
Ăn được nhưng nên hạn chế
Ít nhất một bệnh cần giới hạn lượng; số gam là mức tối đa chặt hơn giữa hai bệnh.
- Trứng Gà≤ 1quả/ngày/ngày
- Gạo lứt
- Cà rốt≤ 100g/ngày
- Cà chua≤ 150g/ngày
- Đậu phụ≤ 100g/ngày
- Rau sống≤ 150g/ngày
- Tôm≤ 50g/ngày
- Nước hầm xương
- Bột chiên≤ 50g/ngày
- Súp lơ xanh≤ 100g/ngày
- Rau Cải ngọt≤ 100g/ngày
- Nước Dừa≤ 100ml/ngày
- Củ Cải trắng
- Rau Ngót≤ 100g/ngày
- Rau Xà lách≤ 100g/ngày
- Thịt Dê≤ 50g/ngày
- Cá Basa
- Cá Rô
- Cần tây≤ 100g/ngày/ngày
- Đậu bắp≤ 100g/ngày
- Rau Cải cúc≤ 100g/ngày
- Rau Chân vịt≤ 50g/ngày
- Rau Thì là
- Cá≤ 50g/ngày
- Nấm≤ 100g/ngày
- Rau Khoai lang≤ 100g/ngày
- Măng tây≤ 50g/ngày
- Măng chua
- Súp lơ trắng≤ 100g/ngày
- Thịt Thỏ
Nên tránh với cả hai bệnh
- ĐườngNên tránh
Fructose cao làm tăng sản xuất axit uric. Nên tránh.
- Ức GàNên tránh
Purin cao (≈150-175mg/100g). Nên tránh, đặc biệt khi đang lên cơn Gút.
- Cá HồiNên tránh
Purin cao (170mg/100g). Dễ làm tăng axit uric máu.
- Cá ThuNên tránh
Purin rất cao. Nên tránh, đặc biệt trong đợt cấp.
- Cá CơmNên tránh
Purin cao (300-450mg/100g). Cần tránh tuyệt đối đối với bệnh nhân Gút (tăng nguy cơ bùng phát cấp).
- Cá MèNên tránh
Purin cao (150-200mg/100g). Dễ làm tăng axit uric máu.
- Cá MòiNên tránh
Purin cao (200-300mg/100g). Là một trong những loại thực phẩm cần tránh tuyệt đối đối với bệnh nhân Gút.
- Cá NgừNên tránh
Purin cao. Nên tránh, đặc biệt trong đợt cấp.
- Cá ngừ hộpNên tránh
Purin cao (≈150-250mg/100g). Nên tránh; nếu dùng, chỉ ăn rất ít, đặc biệt khi đang lên cơn Gút.
- Cua đồngNên tránh
Purin cao (≈180mg/100g). Tăng nguy cơ axit uric máu và cơn gút cấp.
- Cua biểnNên tránh
Purin cao (≈175mg/100g). Tăng nguy cơ axit uric máu và cơn gút cấp.
- BiaNên tránh
Cồn và men bia làm tăng sản xuất axit uric và giảm khả năng đào thải của thận.
Món ăn quen thuộc hợp cả hai bệnh
Không có nguyên liệu chính bị đánh giá “nên tránh” hay “hạn chế” với bệnh nào; món ghi “nấu nhạt” thì bớt nước mắm, muối hoặc đường khi nấu.
- Cơm trắng300–350 kcal/bát
- Cá kho nghệ250–300 kcal/phầnnấu nhạt
- Bánh bò150–200 kcal/cáinấu nhạt
- Cải ngọt luộc20–25 kcal/100gnấu nhạt
- Súp lơ trắng luộc25–30 kcal/100gnấu nhạt
- Xoài chín60–70 kcal/100g
- Trứng Gà Kho Nước Tương150–250 kcal/quảnấu nhạt
- Xôi trắng400–450 kcal/bátnấu nhạt
- Tôm rim mặn ngọt200–250 kcal/phầnnấu nhạt
- Bánh su sê nhân dứa200–250 kcal/chiếcnấu nhạt
- Cải thìa luộc20–25 kcal/100gnấu nhạt
- Canh Đậu Phụ Cải Cúc100–200 kcal/bátnấu nhạt
Câu hỏi thường gặp
Người vừa gút vừa suy thận nên ăn gì?
Ưu tiên hành tây, gạo tẻ, bún, dưa chuột, đậu phụ non, miến dong… (69 thực phẩm được đánh giá phù hợp với cả hai bệnh), chế biến luộc, hấp, nấu canh, ít muối, ít đường và ít mỡ.
Thực phẩm nào tốt cho gút nhưng không hợp với suy thận (và ngược lại)?
Có 75 thực phẩm như vậy, ví dụ muối biển (hợp gút, không hợp suy thận); nước tương (hợp gút, không hợp suy thận); rau thơm (hợp gút, không hợp suy thận); hạt tiêu (hợp gút, không hợp suy thận). Với những thực phẩm này nên chọn lượng nhỏ hoặc thay bằng thực phẩm hợp cả hai bệnh.
Khi chế độ ăn của hai bệnh mâu thuẫn thì ưu tiên bệnh nào?
Thường ưu tiên các hạn chế của suy thận vì sai lệch có thể gây biến chứng nặng nhanh hơn (như tăng kali máu, phù, khó thở). Mức hạn chế cụ thể phải theo xét nghiệm và chỉ định của bác sĩ điều trị.
Xem thêm
Đánh giá dựa trên thành phần dinh dưỡng và khuyến nghị phổ biến, áp dụng chung cho nhóm bệnh, không thay cho chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Người có nhiều bệnh, bệnh nặng hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn.