Báo cáo sức khỏe · 10/11/2026

Chế độ ăn cho người bệnh thông liên nhĩ: Nên ăn gì, kiêng gì?

Nếu bạn băn khoăn về vấn đề liên quan đến đối tượng suy tim, hãy trao đổi nhanh với trợ lý ảo AI để tìm hiểu thông tin trước khi đến bác sĩ.

Trao đổi với Trợ lý Tim mạch →

giúp bạn hiểu được các dấu hiệu liên quan đến huyết áp, mỡ máu và sức khỏe tim mạch để có thể đánh giá nhanh và đến bác sĩ kịp thời.

Chế độ ăn cho người bệnh thông liên nhĩ không làm đóng được lỗ thông, nhưng có thể giúp trẻ tăng cân đúng chuẩn, giúp người lớn giảm gánh nặng cho tim và hỗ trợ hồi phục sau khi đóng lỗ thông. Nguyên tắc chung là đủ năng lượng và đạm, giảm muối, ưu tiên rau quả, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt. Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông hay lợi tiểu, bạn cũng cần để ý một số tương tác giữa thực phẩm và thuốc. Bài viết dưới đây tổng hợp khuyến nghị từ các tổ chức y tế uy tín để bạn áp dụng an toàn.

Tại sao chế độ ăn quan trọng với người bệnh thông liên nhĩ?

Thông liên nhĩ (Atrial Septal Defect – ASD) là tình trạng có một lỗ thủng ở vách ngăn giữa hai buồng tim phía trên (tâm nhĩ), xuất hiện ngay từ khi sinh. Theo Mayo Clinic, lỗ thông lớn khiến lượng máu lên phổi tăng, buộc tim phải làm việc quá sức. Lâu dần, bệnh có thể gây suy tim phải, rối loạn nhịp tim, đột quỵ và tăng áp động mạch phổi (huyết áp trong động mạch phổi tăng cao).

Đây là dị tật bẩm sinh, không do ăn uống gây ra, nên dinh dưỡng chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Về dịch tễ, tài liệu StatPearls (NIH) ghi nhận thông liên nhĩ gặp ở khoảng 1,6 trên 1.000 trẻ sinh sống. Tại Việt Nam, các chuyên gia tim mạch nhi cho biết bệnh chiếm khoảng 10% các dị tật tim bẩm sinh, và nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã trưởng thành.

Với trẻ mắc tim bẩm sinh nói chung, suy dinh dưỡng rất phổ biến. Một tổng quan trên PubMed Central (PMC) cho biết tỷ lệ suy dinh dưỡng ở nhóm này dao động 15–64% trên toàn cầu. Một phân tích gộp ghi nhận trước phẫu thuật có 27,4% trẻ nhẹ cân, 24,4% thấp còi và 24,8% gầy còm. Nguyên nhân là nhu cầu năng lượng tăng, trẻ dễ mệt khi bú và hay bị nhiễm trùng hô hấp.

Thiếu sắt cũng là vấn đề đáng lưu ý. Một nghiên cứu năm 2025 tại phòng khám tim bẩm sinh người lớn ở Đức ghi nhận 59% người bệnh bị thiếu sắt. Một nghiên cứu khác tại Trung Quốc trên hơn 8.000 trẻ chuẩn bị phẫu thuật tim cho thấy khoảng 20% trẻ thuộc nhóm tim bẩm sinh không tím (gồm thông liên nhĩ) bị thiếu sắt.

Nguyên tắc dinh dưỡng chung cho người bệnh thông liên nhĩ

Bằng chứng dinh dưỡng dành riêng cho thông liên nhĩ còn hạn chế, vì vậy các khuyến nghị dưới đây dựa trên hướng dẫn chung về tim mạch và tim bẩm sinh. Bạn nên coi đây là khung tham khảo. Mức cụ thể cần được bác sĩ điều chỉnh theo kích thước lỗ thông và biến chứng đi kèm.

  • Năng lượng: Trẻ có shunt (dòng máu đi tắt qua lỗ thông) đáng kể thường cần nhiều năng lượng hơn trẻ khỏe mạnh. Tổng quan trên PMC đề xuất 90–100 kcal/kg/ngày cho trẻ nguy cơ dinh dưỡng thấp và 120–150 kcal/kg/ngày cho trẻ nguy cơ cao. Người lớn nên giữ cân nặng hợp lý, tránh thừa cân.
  • Chất đạm: Theo cùng tổng quan, trẻ nguy cơ cao có thể cần tới 4 g đạm/kg/ngày. Người lớn nên chọn đạm từ cá, thịt gia cầm, đậu đỗ và sữa ít béo.
  • Chất béo: Ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu thực vật, cá béo và các loại hạt. Hạn chế mỡ động vật và chất béo chuyển hóa.
  • Tinh bột và chất xơ: Chọn ngũ cốc nguyên hạt. Mô hình DASH của Viện Tim, Phổi và Huyết học Hoa Kỳ (NHLBI) gợi ý 6–8 phần ngũ cốc/ngày với khẩu phần 2.000 kcal.
  • Muối (natri): Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người lớn dùng dưới 2.000 mg natri/ngày, tương đương dưới 5 g muối. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyên không quá 2.300 mg, lý tưởng là 1.500 mg cho đa số người lớn.
  • Đường: AHA khuyên phụ nữ và trẻ từ 2 tuổi dùng không quá 25 g đường bổ sung/ngày, nam giới không quá 36 g. Trẻ dưới 2 tuổi không nên dùng đường bổ sung.
  • Nước: Người bệnh không có suy tim thường uống nước bình thường. Khi có suy tim, MedlinePlus cho biết bác sĩ có thể giới hạn natri ở mức 1.500–2.300 mg/ngày và điều chỉnh lượng dịch. Không tự ý hạn chế nước khi chưa có chỉ định.

Thực phẩm khuyến khích cho người bệnh thông liên nhĩ

Rau củ

Rau cải, bí đỏ, cà rốt, súp lơ, mướp và rau ngót cung cấp kali, magie và chất xơ, giúp kiểm soát huyết áp. NHLBI khuyến nghị 4–5 phần rau mỗi ngày trong mô hình DASH. Nếu bạn dùng warfarin, bạn vẫn có thể ăn rau lá xanh đậm nhưng cần giữ lượng đều đặn.

Trái cây

Chuối, cam, đu đủ, ổi và thanh long giàu kali và vitamin C. Vitamin C giúp cơ thể hấp thu sắt từ thực vật tốt hơn, hữu ích khi cần phòng thiếu máu. Người dùng thuốc lợi tiểu giữ kali cần hỏi bác sĩ về lượng trái cây giàu kali.

Ngũ cốc nguyên hạt

Gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám và khoai lang cung cấp năng lượng ổn định cùng chất xơ. Đây là nguồn năng lượng chính trong chế độ DASH. Với trẻ cần tăng cân, bột hoặc cháo có thể nấu đặc hơn để tăng mật độ năng lượng.

Thực phẩm giàu đạm

Cá (cá hồi, cá thu, cá basa), thịt gà bỏ da, trứng, đậu phụ, sữa và sữa chua ít béo giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ lành vết thương sau can thiệp. Thịt bò nạc, gan (lượng vừa phải) và đậu đỗ cung cấp sắt, góp phần phòng thiếu máu.

Chất béo tốt

Dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu mè, quả bơ, hạt óc chó và hạt lanh là nguồn chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch. Với trẻ nhỏ cần tăng cân, thêm một ít dầu ăn vào cháo giúp tăng năng lượng mà không làm tăng thể tích bữa ăn.

Đồ uống

Nước lọc, sữa ít béo và nước rau củ tự làm không thêm muối là những lựa chọn phù hợp. Thử nghiệm DECAF đăng trên JAMA (2025) cho thấy người rung nhĩ duy trì khoảng 1 tách cà phê/ngày có tỷ lệ tái phát 47%, so với 64% ở nhóm kiêng hoàn toàn. Tuy vậy, nếu bạn thấy hồi hộp sau khi uống cà phê, hãy giảm lượng.

Nhóm thực phẩmVí dụLợi ích
Rau củBí đỏ, cải ngọt, súp lơ, mướpGiàu kali, chất xơ, hỗ trợ huyết áp
Trái câyChuối, cam, ổi, đu đủVitamin C giúp hấp thu sắt, bổ sung kali
Ngũ cốc nguyên hạtGạo lứt, yến mạch, khoai langNăng lượng ổn định, chất xơ
ĐạmCá, thịt gà, trứng, đậu phụ, sữa ít béoDuy trì cơ, hỗ trợ hồi phục, cung cấp sắt
Chất béo tốtDầu ô liu, quả bơ, hạt óc chóCó lợi cho tim mạch, tăng năng lượng
Đồ uốngNước lọc, sữa ít béoBù nước, không thêm natri

Thực phẩm cần hạn chế hoặc tránh

Nhóm nên tránh hoàn toàn

  • Rượu bia khi có rung nhĩ: Thử nghiệm đăng trên New England Journal of Medicine (2020) ghi nhận rung nhĩ tái phát ở 53% người kiêng rượu, so với 73% ở nhóm tiếp tục uống. Phụ nữ mang thai cũng cần tránh rượu hoàn toàn.
  • Bưởi chùm (grapefruit) và nước ép bưởi chùm nếu bạn đang dùng thuốc có tương tác như amiodarone, một số thuốc chẹn kênh canxi hoặc statin.
  • Muối thay thế chứa kali khi đang dùng spironolactone, theo khuyến cáo của MedlinePlus.

Nhóm cần hạn chế

  • Thực phẩm nhiều muối: Dưa muối, cà muối, mắm, nước tương, mì gói, xúc xích, chả lụa, đồ ăn nhanh. WHO cho biết mức tiêu thụ natri trung bình của người lớn toàn cầu năm 2021 là 4.278 mg/ngày, gấp hơn hai lần khuyến nghị.
  • Chất béo bão hòa và chuyển hóa: Mỡ động vật, da gà, đồ chiên rán nhiều lần, bánh quy công nghiệp.
  • Đường bổ sung: Nước ngọt có ga, trà sữa, bánh kẹo dễ gây thừa cân và tăng gánh nặng cho tim.
  • Thảo dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe ảnh hưởng đông máu: Mayo Clinic liệt kê một số loại như trà hoa cúc, trà xanh, nước ép nam việt quất cần lưu ý khi dùng warfarin. Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Nhóm thực phẩmVí dụLý do cần hạn chế
Đồ muối, chế biến sẵnDưa cà muối, mì gói, xúc xích, nước mắmNhiều natri, gây giữ nước, tăng huyết áp
Rượu biaBia, rượu trắng, rượu vangLiên quan rung nhĩ tái phát; nguy hại thai nhi
Chất béo xấuMỡ động vật, đồ chiên ngập dầuBất lợi cho mỡ máu, tim mạch
Đường bổ sungNước ngọt, trà sữa, bánh kẹoThừa cân, tăng gánh nặng tim
Bưởi chùmQuả và nước ép bưởi chùmTương tác với một số thuốc tim mạch
Muối thay thế chứa kaliMuối “ít natri” dùng kali cloruaNguy cơ tăng kali máu khi dùng thuốc giữ kali

Phương pháp và lộ trình ăn uống phù hợp

Mô hình ăn uống được khuyến nghị

Mô hình DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension – chế độ ăn ngăn ngừa tăng huyết áp) và chế độ ăn Địa Trung Hải đều phù hợp với người lớn mắc thông liên nhĩ. NHLBI hướng dẫn DASH gồm 6–8 phần ngũ cốc, 4–5 phần rau, 4–5 phần trái cây và 2–3 phần sữa ít béo mỗi ngày. Mục tiêu natri là 2.300 mg, hoặc 1.500 mg nếu cần giảm huyết áp nhiều hơn. Chế độ Địa Trung Hải nhấn mạnh dầu ô liu, cá, rau, đậu và các loại hạt.

Cách phân bổ bữa ăn trong ngày và kiểm soát khẩu phần

Người lớn nên chia thành 3 bữa chính và 1–2 bữa phụ, tránh ăn quá no một lúc vì có thể gây khó thở ở người có suy tim. Trẻ nhỏ mệt khi bú nên được bú hoặc ăn nhiều cữ nhỏ trong ngày. Theo tài liệu đồng thuận về dinh dưỡng trong tim bẩm sinh, bác sĩ có thể chỉ định sữa công thức năng lượng cao (khoảng 1 kcal/ml) khi trẻ không thể bú nhiều.

Lộ trình điều chỉnh theo giai đoạn

Giai đoạnMục tiêu chính
Tuần đầu (sau chẩn đoán hoặc sau can thiệp)Ăn mềm, dễ tiêu, đủ đạm; bỏ dần đồ muối chua, mì gói; theo dõi cân nặng
Khoảng 1 thángGiảm natri dần về mục tiêu bác sĩ đặt; tăng rau quả, ngũ cốc nguyên hạt; bổ sung thực phẩm giàu sắt và vitamin C
Duy trì lâu dàiDuy trì DASH hoặc Địa Trung Hải; kiểm soát cân nặng; hạn chế rượu; khám tim định kỳ

Thực đơn mẫu 1 ngày

Thực đơn dưới đây dành cho người lớn không có suy tim, khẩu phần mang tính tham khảo. Bạn cần điều chỉnh theo nhu cầu cá nhân.

BữaMón gợi ý
SángCháo yến mạch thịt gà băm, 1 quả chuối
Phụ sáng1 hộp sữa chua không đường, vài hạt óc chó
TrưaCơm gạo lứt, cá thu hấp gừng, canh bí đỏ nấu tôm, rau cải luộc
Phụ chiều1 quả ổi hoặc vài lát đu đủ
TốiCơm trộn gạo lứt, đậu phụ sốt cà chua ít muối, canh mướp, rau muống luộc chấm nước mắm pha loãng

Cách chế biến phù hợp

Ưu tiên hấp, luộc, nấu canh, kho nhạt hoặc nướng thay vì chiên ngập dầu. Dùng hành, tỏi, gừng, sả, chanh, tiêu để tạo vị và bớt muối, bột nêm. AHA lưu ý phần lớn natri đến từ thực phẩm chế biến sẵn, nên tự nấu tại nhà giúp bạn kiểm soát muối dễ hơn. Khi mua đồ đóng gói, hãy đọc nhãn: thực phẩm “ít natri” chứa không quá 140 mg natri mỗi khẩu phần.

Các lưu ý quan trọng

Sai lầm thường gặp

  • Nghĩ rằng ăn kiêng có thể làm lỗ thông tự đóng. Thực tế, lỗ thông chỉ được xử lý bằng theo dõi, can thiệp hoặc phẫu thuật theo chỉ định.
  • Kiêng hoàn toàn rau xanh khi dùng warfarin, dẫn đến thiếu vi chất.
  • Hạn chế nước quá mức khi không có chỉ định.
  • Dùng muối “ít natri” chứa kali mà không hỏi bác sĩ.

Tương tác thực phẩm – thuốc

  • Warfarin và vitamin K: MedlinePlus khuyên giữ lượng thực phẩm giàu vitamin K ổn định từ tuần này sang tuần khác, không đột ngột ăn quá nhiều rau lá xanh. Mayo Clinic nêu nhu cầu vitamin K khuyến nghị là 120 mcg/ngày với nam và 90 mcg/ngày với nữ.
  • Bưởi chùm: Có thể làm tăng nồng độ một số thuốc như amiodarone, felodipine, nifedipine, simvastatin.
  • Thuốc lợi tiểu và kali: Thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolactone có thể làm tăng kali máu, nên cần trao đổi với bác sĩ về lượng chuối, nho khô, nước cam. Ngược lại, một số thuốc lợi tiểu khác có thể làm mất kali, nên bác sĩ sẽ theo dõi bằng xét nghiệm.

Sức khỏe răng miệng và đồ ngọt

Theo AHA, sau khi đóng lỗ thông bằng phẫu thuật hoặc dụng cụ, người bệnh cần các biện pháp phòng viêm nội tâm mạc (nhiễm trùng lớp lót trong tim) trong 6 tháng đầu. Sau mốc này thường không cần nữa nếu không có tổn thương tồn lưu. Hạn chế đồ ngọt, đánh răng đều đặn và khám răng định kỳ giúp giảm sâu răng, một nguồn vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu.

Đối tượng đặc biệt

  • Trẻ nhỏ: Cần theo dõi cân nặng, chiều dài trên biểu đồ tăng trưởng mỗi lần khám. Một phân tích gộp năm 2025 tại châu Phi cho thấy trẻ dưới 1 tuổi mắc tim bẩm sinh có nguy cơ suy dinh dưỡng cao gấp 2,61 lần so với trẻ lớn hơn.
  • Người cao tuổi: Dễ gặp rung nhĩ, suy tim và dùng nhiều thuốc, nên cần chú ý tương tác thuốc – thực phẩm và lượng muối.
  • Phụ nữ mang thai hoặc dự định mang thai: Mayo Clinic khuyên trao đổi với bác sĩ trước, vì lỗ thông lớn có thể khiến thai kỳ thuộc nhóm nguy cơ cao. Để giảm nguy cơ tim bẩm sinh ở con, nên bổ sung axit folic theo khuyến nghị, kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường, không hút thuốc, tránh rượu và tiêm phòng rubella trước khi mang thai.
  • Người có bệnh kèm theo như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận: cần thực đơn cá nhân hóa cùng chuyên gia dinh dưỡng.

Lời khuyên từ chuyên gia

  • Theo Mayo Clinic, lỗ thông nhỏ có thể không gây vấn đề, nhưng lỗ thông lớn kéo dài cần được điều trị để phòng biến chứng. Người đã đóng lỗ thông vẫn cần tái khám định kỳ.
  • Theo WHO, người lớn nên dùng dưới 5 g muối/ngày. Trẻ em cần mức thấp hơn, điều chỉnh theo nhu cầu năng lượng.
  • Theo AHA, mức natri lý tưởng là 1.500 mg/ngày với đa số người lớn, và chỉ cần giảm 1.000 mg/ngày cũng đã giúp cải thiện huyết áp.
  • Theo NHLBI, mô hình DASH giàu kali, canxi, magie, chất xơ và ít chất béo bão hòa giúp hạ huyết áp.
  • Theo MedlinePlus, người dùng warfarin nên giữ chế độ ăn ổn định và hỏi bác sĩ trước khi thay đổi.
  • Theo hướng dẫn của AHA/ACC về rung nhĩ, caffeine với lượng thông thường không làm tăng nguy cơ rung nhĩ. Trong khi đó, các nghiên cứu về rượu ủng hộ việc kiêng hoặc giảm mạnh.

Câu hỏi thường gặp

Người bị thông liên nhĩ nên ăn gì để tốt cho tim?

Bạn nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gà, đậu đỗ, sữa ít béo và dầu thực vật. Cách ăn này tương tự mô hình DASH hoặc Địa Trung Hải, giúp kiểm soát huyết áp và cân nặng. Đồng thời, hãy giảm muối và đường bổ sung để giảm gánh nặng cho tim.

Trẻ bị thông liên nhĩ chậm tăng cân phải làm sao?

Hãy cho trẻ bú hoặc ăn nhiều cữ nhỏ, cho nghỉ khi trẻ mệt và theo dõi cân nặng thường xuyên. Bác sĩ có thể chỉ định sữa công thức năng lượng cao hoặc tăng đậm độ bữa ăn. Không tự pha sữa đặc hơn hướng dẫn, vì có thể gây rối loạn tiêu hóa và mất nước ở trẻ.

Dùng warfarin có phải kiêng rau xanh không?

Không cần kiêng hoàn toàn. MedlinePlus và Mayo Clinic khuyên giữ lượng thực phẩm giàu vitamin K ổn định hằng ngày, hằng tuần thay vì ăn thất thường. Nếu bạn muốn thay đổi lớn trong chế độ ăn hoặc dùng thêm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hãy báo bác sĩ để được kiểm tra chỉ số đông máu.

Người bệnh thông liên nhĩ có được uống cà phê không?

Phần lớn người bệnh có thể uống cà phê với lượng vừa phải. Hướng dẫn AHA/ACC ghi nhận caffeine lượng thông thường không làm tăng nguy cơ rung nhĩ, và thử nghiệm DECAF (2025) cho thấy khoảng một tách mỗi ngày không gây hại. Tuy nhiên, nếu thấy hồi hộp, tim đập nhanh, bạn nên giảm hoặc ngừng.

Sau khi đóng lỗ thông liên nhĩ nên ăn uống thế nào?

Giai đoạn đầu nên ăn mềm, dễ tiêu, đủ đạm từ cá, trứng, thịt nạc và sữa để hỗ trợ lành vết thương. Bổ sung thực phẩm giàu sắt kèm rau quả giàu vitamin C để phòng thiếu máu. Hãy giữ vệ sinh răng miệng tốt và tuân thủ hướng dẫn phòng viêm nội tâm mạc trong 6 tháng đầu.

Mỗi ngày người bệnh nên ăn bao nhiêu muối?

WHO khuyến nghị người lớn dùng dưới 5 g muối (dưới 2.000 mg natri) mỗi ngày, còn AHA đặt mức lý tưởng là 1.500 mg natri. Khi có suy tim, bác sĩ thường đặt mục tiêu riêng, có thể trong khoảng 1.500–2.300 mg. Trẻ em cần lượng thấp hơn người lớn, tùy theo tuổi và nhu cầu năng lượng.

Kết luận

Chế độ ăn cho người bệnh thông liên nhĩ không thay thế được việc theo dõi hay đóng lỗ thông, nhưng là nền tảng quan trọng để trẻ tăng trưởng tốt và người lớn hạn chế biến chứng tim mạch. Hãy tập trung vào đủ năng lượng, đủ đạm, giảm muối, ưu tiên rau quả và chất béo tốt, đồng thời chú ý tương tác với thuốc chống đông và lợi tiểu. Mỗi người có kích thước lỗ thông, biến chứng và thuốc điều trị khác nhau. Vì vậy, bạn nên trao đổi với bác sĩ tim mạch hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn cá nhân hóa phù hợp.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi thay đổi chế độ ăn uống hoặc phương pháp điều trị.

Tài liệu tham khảo

  • Mayo Clinic. Atrial septal defect (ASD) – Symptoms and causes.
  • NCBI Bookshelf (NIH). Atrial Septal Defect – StatPearls.
  • PubMed Central (PMC). Nutritional Issues in Children with Congenital Heart Diseases (CHDs).
  • World Health Organization. Sodium reduction – Fact sheet.
  • American Heart Association. How Much Sodium Should I Eat Per Day?
  • National Heart, Lung, and Blood Institute (NIH). DASH Eating Plan.
  • MedlinePlus. Warfarin – Drug Information.
  • MedlinePlus. Spironolactone – Drug Information.
  • Voskoboinik A, et al. Alcohol Abstinence in Drinkers with Atrial Fibrillation. New England Journal of Medicine. 2020.
  • Mayo Clinic. Congenital heart defects in children – Symptoms and causes.
SuckhoeAI - Bản thử nghiệm