Phở bò với người tăng huyết áp: Ăn sao cho an toàn?

Phân tích nguyên liệu

• Thịt bò: Có thể dùng. Hàm lượng natri ở mức vừa phải, cung cấp protein chất lượng cao và sắt. Người tăng huyết áp nên chọn phần thịt nạc, hạn chế phần gân hoặc mỡ bò để giảm chất béo bão hòa.
• Bánh phở: Có thể dùng. Natri rất thấp (chỉ 6mg/100g), an toàn với người tăng huyết áp. Tuy nhiên, bánh phở chủ yếu cung cấp tinh bột, nên cần kiểm soát khẩu phần để tránh tăng đường huyết và thừa năng lượng.
• Hành lá: Có thể dùng (tối đa 100g). Giàu kali (276mg/100g) và natri thấp (16mg/100g), hành lá giúp cân bằng huyết áp bằng cách hỗ trợ bài tiết natri qua đường tiểu và giãn mạch máu.
• Gừng: Hạn chế (tối đa 2g dạng khô). Gừng có thể làm giảm huyết áp nhẹ nhờ tác dụng giãn mạch, nhưng cần theo dõi nếu đang dùng thuốc hạ áp vì có thể gây tương tác, tránh dùng liều cao.
• Rau thơm: Có thể dùng. Nguồn kali cực kỳ cao (554mg/100g) giúp điều hòa huyết áp hiệu quả. Calo và natri thấp, rất tốt với người tăng huyết áp. Nên thêm nhiều rau thơm vào tô phở.
• Quế: Hạn chế (tối đa 1.5g). Quế có thể giúp giảm huyết áp nhẹ, nhưng cần theo dõi tương tác với thuốc hạ áp. Chỉ dùng một lượng nhỏ để tạo hương vị.
• Hoa hồi: Có thể dùng (tối đa 2g). Giàu kali (1441mg/100g) dù liều dùng nhỏ, natri thấp (16mg/100g), an toàn và có lợi với người tăng huyết áp.

Bảng dinh dưỡng

Ghi chú: Khẩu phần điều chỉnh giảm năng lượng, natri và chất béo bằng cách giảm bánh phở và nước dùng, nhưng giữ nguyên hoặc tăng cường rau thơm, hành lá để duy trì lượng kali có lợi.

Mẹo thay thế hoặc chế biến lành mạnh hơn

1. Giảm nước dùng, tăng rau thơm: Chỉ dùng khoảng 1/2 lượng nước dùng so với bình thường, đồng thời tăng gấp đôi lượng rau thơm và hành lá. Điều này giúp giảm natri hấp thu mà vẫn giữ được hương vị và tăng kali.

2. Chọn thịt bò nạc, bỏ phần mỡ: Ưu tiên phần thịt thăn hoặc bắp bò, loại bỏ hoàn toàn phần mỡ trắng. Tránh dùng thịt bò viên hoặc các loại thịt chế biến sẵn vì chứa nhiều natri và chất bảo quản.

3. Tự nấu nước dùng tại nhà: Kiểm soát lượng muối và bột ngọt khi nấu nước dùng. Có thể thay muối bằng các loại gia vị tự nhiên như hành tím nướng, gừng nướng và hoa hồi để tạo vị ngọt tự nhiên mà không cần thêm natri.

4. Không thêm nước mắm hoặc tương ớt: Các loại sốt này chứa lượng natri rất cao. Thay vào đó, dùng chanh, ớt tươi và tiêu để tăng hương vị mà không làm tăng huyết áp.

Câu hỏi thường gặp

1. Người tăng huyết áp có thể ăn phở bò bao nhiêu lần mỗi tuần?

Người tăng huyết áp có thể ăn phở bò tối đa 1-2 lần mỗi tuần, mỗi lần chỉ nên dùng 1/2 tô với các điều chỉnh như giảm nước dùng, chọn thịt nạc và tăng rau thơm. Điều quan trọng là phải cân nhắc tổng lượng natri trong cả ngày - nếu đã ăn phở bò, nên giảm muối trong các bữa ăn khác để tổng natri không vượt quá 1.500-2.000mg mỗi ngày theo khuyến nghị của WHO.

2. Nước dùng phở bò có thực sự gây hại với người tăng huyết áp không?

Nước dùng phở bò truyền thống thường được nêm khá mặn với muối, bột ngọt và nước mắm, khiến hàm lượng natri có thể lên đến 800-1.000mg mỗi tô - chiếm gần 50-60% nhu cầu natri cả ngày. Đây chính là yếu tố nguy cơ chính. Tuy nhiên, nếu tự nấu nước dùng tại nhà với lượng muối kiểm soát, hoặc chỉ dùng 1/2 lượng nước dùng, người bệnh vẫn có thể thưởng thức món này an toàn.

3. Rau thơm trong phở bò có tác dụng gì đối với huyết áp?

Rau thơm (bao gồm ngò rí, húng quế, rau mùi) là nguồn kali cực kỳ dồi dào với khoảng 554mg kali trong 100g. Kali giúp cân bằng tác động của natri trong cơ thể, hỗ trợ giãn mạch và giảm áp lực lên thành động mạch. Vì vậy, việc tăng cường rau thơm trong tô phở không chỉ làm món ăn ngon hơn mà còn mang lại lợi ích tích cực với người tăng huyết áp.

4. Nếu đang dùng thuốc hạ áp, có cần kiêng gừng hoặc quế trong phở bò không?

Gừng và quế có tác dụng giảm huyết áp nhẹ, nên khi kết hợp với thuốc hạ áp có thể làm tăng hiệu quả của thuốc, dẫn đến hạ huyết áp quá mức. Tuy nhiên, lượng gừng và quế trong một tô phở thường rất nhỏ (dưới 2g), nên nguy cơ tương tác là thấp. Người bệnh vẫn có thể dùng với lượng nhỏ, nhưng nên theo dõi huyết áp thường xuyên và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có bất kỳ lo ngại nào.

5. Phở bò có thể thay thế hoàn toàn bằng phở gà với người tăng huyết áp không?

Phở gà thường có hàm lượng chất béo thấp hơn phở bò, nhưng vấn đề natri trong nước dùng vẫn là yếu tố chính cần kiểm soát. Cả hai món đều có thể phù hợp nếu được chế biến với lượng muối hợp lý. Tuy nhiên, thịt bò cung cấp sắt và kẽm dồi dào hơn thịt gà, trong khi thịt gà ít chất béo bão hòa hơn. Tùy vào tình trạng sức khỏe cụ thể, người bệnh có thể luân phiên sử dụng cả hai, miễn là tuân thủ nguyên tắc giảm natri và kiểm soát khẩu phần.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Người bệnh tăng huyết áp nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi điều chỉnh chế độ ăn uống.